Medisch A-Z > Dagelijkse kwalen > Zonne-allergie

Wat verstaan we onder zonne-allergie?

Wat kan je er zelf aan doen?

Wat vertel je je apotheker?

Wat kan je apotheker voor je doen?

Wat kan je arts voor je doen?

Wat verstaan we onder zonne-allergie?

Zonne-allergie is een allergische huidreactie die wordt veroorzaakt door blootstelling aan de zon of zonnebank. Vooral de UVA stralen lijken de grote boosdoener, alhoewel UVB ook niet helemaal onschuldig is. Bij zeer gevoelige personen kunnen zelfs gloeilampen een reactie uitlokken.

Zonne-allergie begint meestal tussen de 10 en 30 jaar, maar kan ook op oudere leeftijd nog ontstaan; zelfs wanneer men voordien perfect zonlicht verdroeg. Mensen met een lichte huidskleur hebben iets meer kans om allergisch te reageren.

De symptomen komen meestal 24 à 48 uur na blootstelling aan het zonlicht tot uiting, maar kan ook pas na enkele dagen nog optreden. Het gaat om een huidallergie; de klachten situeren zich m.a.w. enkel t.h.v. de huid:

• Rode, warme huid die door vochtophoping gespannen staat.
• Sterk jeukende kleine bobbeltjes kunnen ontstaan op die plaatsen waar de huid in contact geweest is met zonlicht: gelaat, nek, handruggen, onderarmen, ellebogen en onderbenen.
• Soms vormen er zich blaasjes, die later openspringen en schilferen.
• De huidreacties kunnen zich eveneens uitbreiden naar niet aan licht blootgestelde delen van de huid (bv. rug, borstkas).

De ernst van de reactie varieert van persoon tot persoon. Sommige mensen krijgen enkel klachten tijdens een zomervakantie met zeer veel zonneschijn, anderen hebben er al last van bij het minste zonnetje. Bij de meeste patiënten treden de klachten gelukkig slechts eenmaal per jaar op gedurende een relatief korte periode. Echter, in ernstige gevallen blijven reacties ontstaan na iedere blootstelling aan (zon)licht. Soms verergert de allergie in de loop van de jaren; soms treedt spontaan een verbetering op.

Ook sommige cosmetica, geneesmiddelen en planten kunnen in combinatie met zonlicht een overgevoeligheidsreactie (of fotosensibilisatie) veroorzaken. De uitslag die men krijgt is niet altijd een echte zonne-allergie. Men maakt namelijk een onderscheid tussen fototoxische huidreacties en foto-allergische reacties:

• Bij een foto-allergische reactie speelt het afweersysteem een rol en kan bijgevolg de uitslag soms ook op andere plaatsen voorkomen dan op die lichaamsdelen waar de zon aankon. Bij een fototoxische reactie komt het afweersysteem niet tussen beiden en gaat het louter om een interactie tussen de chemische stof (vb. zalf of cosmetica) en het zonlicht. Deze reacties kunnen dus enkel voorkomen daar waar het zonlicht aan kan en waar zich tevens de chemische stof bevindt.
• Een fototoxische reactie lijkt op een verbranding (roodheid en blaarvorming). Een foto-allergie heeft doorgaans meer weg van eczeem (roodheid en schilferende huid).

Bij een fototoxische reactie genezen de letsels meestal vlot en indien het geneesmiddel niet meer wordt genomen, treden de huidletsels bij vernieuwde blootstelling aan zonlicht of UV-stralen niet opnieuw op. Mits doeltreffende bescherming tegen de zon of de UV-stralen kan het geneesmiddel zonodig opnieuw worden gebruikt. Bij een foto-allergie verdwijnen de huidproblemen langzaam na stoppen van het verantwoordelijke geneesmiddel, of na stoppen van de blootstelling aan de zon of de UV-stralen. Maar hierbij zal elke - zelfs minieme - blootstelling aan zonlicht of UV-stralen de huidaandoening opnieuw uitlokken of verergeren wanneer het geneesmiddel wordt ingenomen. In zeldzame gevallen kan zelfs het zonlicht alleen, buiten elke inname van het geneesmiddel, een opstoot uitlokken.

Wat kan je er zelf aan doen?

De meest doeltreffende oplossing tegen zonne-allergie is wellicht: blijf uit de zon. Echter, zo evident is dat uiteraard niet. Laat je lichaam daarom wennen aan het licht. Start geleidelijk aan met in de zon te komen vanaf de eerste zon in de lente. Bouw het aantal minuten dat je per dag in de zon verblijft langzaam op en vermijd vooral in het begin de zon tussen 11 en 15 uur.

Bij ernstige vormen kan een lichttherapie aangewezen zijn (PUVA), maar uiteraard is dit op initiatief van de arts.

 Naast het mijden van de zon kunnen ook volgende tips soelaas brengen:

• Bescherm je huid met kleding. Draag luchtige lange broeken of rokken en T-shirts met lange mouwen, bij voorkeur in donkere kleuren.
• Als hoed kies je best een met brede randen of een pet met een klep.
• Denk eraan dat ook onder de parasol, bij bewolkt weer en zelfs achter glas heel wat UVA stralen de huid kunnen bereiken.  
• Wanneer je je hoog in de bergen bevindt bereikt nog meer zonlicht (vooral UVB) de aarde (en dus ook je huid).
• Gebruik altijd een zonnebrandmiddel met hoge beschermingsfactor die zowel tegen UVA als tegen UVB beschermt. Kies best voor een factor 50; de hoogste factor die nog wettelijk toegestaan is.

Vermijdt plotse blootstelling aan felle zon, iets wat wel eens gebeurd tijdens wintersportvakanties.

Wat vertel je je apotheker?

Vertel je apotheker zeker of je bepaalde geneesmiddelen, zalfjes of cosmetica hebt gebruikt. Ga ook eens na of je met bepaalde planten in contact bent gekomen.

• Heel wat planten (Grote berenklauw, boterbloem, selderij, pastinaak, engelwortel, peterselie, dille, wijnruit, Sint Janskruid...) bevatten stoffen die een fototoxische reactie kunnen geven. Zij kunnen ook in sommige cosmetica voorkomen. Vaak zijn de letsels streepvormig omdat het contact meestal gebeurt door tegen de plant aan te lopen.
• Koolteerderivaten worden nog steeds gebruikt als geneesmiddel tegen verschillende typen huidziekten. Ook sommige shampoos kunnen teer bevatten.
• Heel wat hulpstoffen (o.a. geur- en kleurstoffen, bewaarmiddelen) kunnen verantwoordelijk zijn voor de allergie. Het is in dat geval vaak niet makkelijk om te achterhalen wat juist de allergie uitlokte. Een dermatoloog kan door huidtesten dit doorgaans wel achterhalen.
• Verschillende antibiotica kunnen een fototoxische reactie uitlokken (o.a. tetracyclines, chinolonen).
• Kalmerende middelen (chloorpromazine, promethazine) geven soms zonne-allergie, gelukkig worden ze niet zo heel veel meer gebruikt.
• Sommige middelen tegen hoge bloeddruk (nl. diuretica of plaspillen), cholesterolverlagende middelen (fibraten) en  sommige oudere producten die gebruikt worden bij hartritmestoornissen zijn eveneens fototoxisch.
• Ook volgende geneesmiddelen geven wel eens problemen: sulfamiden (tegen suikerziekte), orale anticonceptie (de pil), retinioïden (o.a. gebruikt bij acne) en ontstekingsremmers als ibuprofen,  meloxicam, piroxicam, tenoxicam, ketoprofen, etofenamaat.

Wat kan je apotheker voor je doen?

In principe verdwijnen de symptomen, wanneer je uit de zon blijft, na 7 à 10 dagen spontaan. Maar het is uiteraard niet leuk zolang met jeukende uitslag et blijven rondlopen. Om de jeuk te verhelpen kan de apotheker je eventueel een middel tegen allergie meegeven.

• Als de uitslag slechts zeer lokaal voorkomt op een klein oppervlak kan je eventueel kiezen voor een zalf of crème op basis van een anti-allergisch middel (meestal difenhydramine) of op basis van hydrocortisone. De apotheker zal je zeker wat raad kunnen geven hierover.
• Wanneer de uitslag meer verspreid optreedt is het aangewezen tabletten op basis van een antihistaminicum in te nemen. Voorbeelden van een antihistaminicum zijn cetirizine, difenhydramine, dimetindeen en loratadine

Wanneer de allergiesymptomen zeer erg zijn of toenemen ga je best langs bij de arts.

Wakan je arts voor je doen?

Bij uitgebreide letsels kan de arts je corticosteroïden in pilvorm voorschrijven. Eventueel kan de arts ook besluiten tot een eenmalige inspuiting met corticosteroïden voor een zonnevakantie.

 Bij sommige patiënten wordt zonne-allergie preventief behandeld met hydroxychloroquine, een middel dat ook gebruikt wordt voor de behandeling van malaria. De aanbevolen dosis bedraagt 400 à 600 mg p.d., te beginnen 7 dagen vóór de blootstelling aan de zon. Deze behandeling dient gedurende de eerste 15 dagen van de blootstelling te worden voortgezet.

 In sommige gevallen zal de arts opteren voor lichttherapie (PUVA).